اگر توسعه اجتماعي را يكي از ابعاد اصلي پروسه توسعه و بيانگر نظامي براي دستيابي به عدالت اجتماعي، ايجاد يكپارچگي و انسجام اجتماعي بدانيم، آنگاه بايد از افزايش كيفيت زندگي به عنوان مهمترين هدف اين توسعه ياد كنيم. بر اساس اين تعريف هدف عدالت اجتماعي كاهش عدم تعادلها و تبعيض بين افراد است. از طريق عدالت اجتماعي انتظار ميرود كه فاصله طبقاتي، تبعيض و استثمار در جامعه به حداقل برسد و توزيع درآمد سرمايه و قدرت بهگونهاي مناسبتر انجام گيرد. شكاف بين فقير و غني، شهر و روستا و مرد و زن از ميان برود و از نقطه نظر جغرافيايي نيز عدم تعادلهاي بين منطقهاي و درون منطقهاي به حداقل برسد. منظور از كيفيت زندگي نيز ارتقا و افزايش تسهيلات و خدمات زيربنايي، شامل آموزش، بهداشت، حمل و نقل، ارتباطات، تغذيه و غيره است كه انتظار ميرود هر سيستم اجتماعي با ارائه خدمات مناسب امكان دسترسي همه افراد جامعه به اين تسهيلات را فراهم كند. اما آيا اين انتظارات در كشور ما برآورده شده است؟
بر اساس گزارشي كه هرساله درباره باكيفيتترين كشورها و شهرهاي جهان براي زندگي منتشر ميشود در سال 2007 ايران در رتبه هشتاد و سوم جهان قرار گرفته است. بر اساس اين گزارش كه توسط نشريه ريدرز دايجست منتشر ميشود عوامل مهمي چون وضعيت آلودگي هوا، كيفيت خدمات حمل و نقل عمومي، ترافيك و ديگر شاخصهاي اثر گذار در كيفيت زندگي و محيط زيست مورد بررسي قرار ميگيرد. اين تحقيق كه دانشگاههاي بزرگي چون ييل و دانشگاه كلمبياي آمريكا از گردآورندگان اصلي اطلاعات و تنظيم شاخصها آن به شمار ميروند داراي دو بعد است؛ يكي بررسي شهرهاي اصلي 141 كشور جهان و يافتن كيفيت زندگي در كل اين كشورها و ديگري بررسي شاخصهاي فوق براي 72 شهر جهان كه البته نامي از ايران در بين اين 72 شهر وجود ندارد.
در ميان كشورهاي آسيايي بالاترين رتبه به ژاپن تعلق دارد كه جايگاه دوازدهم را به خود اختصاص داده است. در بين كشورهاي منطقه خاورميانه (به جز فلسطين اشغالي) امارات عربي متحده با كسب رتبه 45 بهترين مقام را به دست آورده و پس از آن نيز كشور كويت رتبه 48 را كسب كرده است. از ديگر كشورهاي مهم ميتوان به رتبه 8 استراليا، رتبه 11 كانادا، 16 فرانسه، مقام 21 براي آلمان، رتبه 23 براي آمريكا، جايگاه 51 براي روسيه و رده 54 براي مالزي اشاره كرد. اين در حالي است كه در شرق اروپا، مطابق چند سال اخير باز هم كشورهاي اسكانديناوي بر صدر اين ليست ايستادند و فنلاند، ايسلند، نروژ و سوئد به عنوان با كيفيتترين كشورهاي جهان براي زندگي انتخاب شدند. كشورهاي آفريقايي اتيوپي، نيجر، سيرالئون، بوركينافاسو و چاد نيز درآخر اين ليست قرار گرفتهاند.
درميان شهرهاي جهان نيز استكهلم سوئد عنوان بهترين شهر براي زندگي را به دست آورده و به دنبال آن اسلو نروژ دوم و پاريس فرانسه نيز رده چهارم را به خود اختصاص داده است. اين در حالي است كه در ميان شهرهاي قاره آسيا بالاترين رتبه به هنگكنگ تعلق گرفته كه رتبه هجدهم را از آن خود كرده است و پس از آن توكيو در پله بيستم قرار گرفته است. تلآويو در فلسطين اشغالي تنها شهر خاورميانه در اين ميان به شمار ميرود كه رتبه 64 را به دست آورده است و در عين حال ميتوان گفت كه كوالالامپور مالزي تنها شهر از ميان شهرهاي كشورهاي مسلمان است كه در اين ليست قرار گرفته است.
در اين ميان رتبه هشتاد و سوم ايران در اين رده بندي هشداري است براي مسئولان كه شايد فراموش كردهاند توسعه اجتماعي در هر جامعهاي به طور واضح در ويژگيهاي جمعيتي و كيفيت آنها منعكس ميشود و انتظار ميرود اين فرآيند منجر به ارتقاي كيفيت افراد جامعه شود.
